Wist je dat je gedachten en emoties (mind) van invloed zijn op je lichaam (body)? Dat is zowel bij pijn als bij andere symptomen:

Iedereen kent de lichamelijke signalen van spanning: rode vlekken in je nek, een droge mond, buikpijn, zweethanden of ineens vaker moeten plassen.

Dat zijn geen toevalligheden, en het zit ook niet “tussen je oren”.
Het zijn reacties van je lichaam op wat er in je binnenwereld gebeurt.

Je hersenen sturen deze processen aan met een doel: bescherming.
Wanneer je iets spannends te wachten staat, maakt je lichaam stresshormonen aan.
Die brengen je in een staat van paraatheid – klaar om te vechten of te vluchten.

Neem bijvoorbeeld de aandrang om te plassen voor een belangrijk gesprek of optreden. Je lichaam maakt zich lichter, zodat het sneller kan reageren op mogelijk gevaar.

Zo simpel en tegelijk zo slim werkt het systeem.

Je lichaam reageert op wat je brein als ‘gevaar’ inschat.
Zodra je hersenen denken dat er iets mis kan gaan, zetten ze het alarmsysteem aan.
Je hartslag stijgt, je spieren spannen zich aan en je lichaam maakt zich klaar om te vechten of te vluchten.

Dat gebeurt niet alleen bij echt gevaar, maar ook bij de gedachte eraan.

Denk aan een presentatie of een eerste date.
Gedachten als “wat als ik iets vergeet?” of “als ik maar niet rood wordt” kunnen een of meerdere emoties triggeren zoals angst, onzekerheid

Je brein maakt namelijk geen onderscheid tussen een echte bedreiging en een ingebeeld scenario.

Alleen het idee dat er iets mis kan gaan, is al voldoende om je lichaam te laten reageren alsof het levensgevaarlijk is.
Dat is precies hoe sterk de verbinding is tussen wat je denkt, voelt en wat je lichaam doet.

Je brein heeft als taak jou beschermen.
Het scant continu of er gevaar dreigt en voorspelt wat er kan gebeuren.

Stel: je hebt jezelf een tijdje terug in je vinger gesneden.
Als iemand nu per ongeluk die plek aanraakt, trek je direct terug.
Zelfs bij een lichte aanraking, kun je een scherpe pijn voelen.
Niet omdat er nog echt schade is, maar omdat je brein voorspelt dat het 'gevaarlijk' zou kunnen zijn en dus onmiddellijk een waarschuwingssignaal afgeeft.

Sta je iets te bakken, ben je voorzichtig om geen hete spetters op je huid te krijgen. Staat er naast je iemand zijn handen te wassen en komen er koude waterspetters op je arm, trek je die arm meteen terug.
Je brein verwacht dat het heet is en kan zelfs een pijnsignaal afgeven om je te beschermen, ook al is het water koud.

Zo krachtig is dat systeem.

Je brein wil voorkomen dat je gewond raakt en kiest daarom liever voor zekerheid dan voor nauwkeurigheid.
Alleen… soms waarschuwt het terwijl er geen echt gevaar is.

Pijn lijkt iets wat vanzelf ontstaat in je lichaam, maar het is je brein dat bepaalt wanneer jij pijn voelt en wanneer niet.
Pijn is een beschermingssignaal. Het is er om je te waarschuwen en te zorgen dat je voorzichtig doet.

In een levensbedreigende situatie werkt dat systeem anders.
Als je moet vechten of vluchten om te overleven, schakelt je brein de pijn tijdelijk uit.
Je lichaam moet dan rennen, niet herstellen. Pas als het gevaar voorbij is, komt de pijn terug zodat je rust neemt en kunt genezen.

Die pijn is dus waardevol.

Maar soms vergist je brein zich. Het blijft pijnsignalen afgeven, terwijl er geen echt gevaar of schade meer is.

In Engeland was er een bouwvakker die op een bouwplaats in een lange spijker stapte.
De spijker ging dwars door zijn schoen heen en kwam er aan de bovenkant weer uit.
Hij verging van de pijn en werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht.

Toen de artsen zijn schoen voorzichtig verwijderden, bleek er iets opvallends: de spijker was niet door zijn voet gegaan, maar precies tussen zijn tenen door.
Er was geen wond, geen bloed, alleen pijn.

Zijn brein had het beeld van de spijker geïnterpreteerd als ernstig gevaar en direct een pijnsignaal afgegeven om hem te beschermen.
Het wilde voorkomen dat hij bewoog en zichzelf mogelijk verder zou verwonden.

Dat laat zien hoe krachtig, maar ook hoe feilbaar het brein kan zijn.
Soms denkt het je te beschermen, terwijl er feitelijk niets mis is.
En precies datzelfde mechanisme kan ook meespelen bij aanhoudende pijnklachten.